سوالات متداول مالیات بر ارزش افزوده

تمام اشخاص حقیقی و حقوقی که به عرضه کالا، ارائه خدمات، واردات یا صادرات مشغول هستند و مؤدی محسوب می‌شوند. صاحبان مشاغل و شرکت‌ها وظیفه دارند مالیات را از خریدار دریافت کرده و به حساب سازمان امور مالیاتی واریز کنند.

مالیات مستقیم: مستقیماً از درآمد یا دارایی افراد اخذ می‌شود (مانند مالیات حقوق یا مالیات بر عملکرد شرکت و ....).

مالیات بر ارزش افزوده (غیرمستقیم): بر مصرف کالا و خدمات وضع می‌شود و پرداخت‌کننده نهایی آن مصرف‌کننده است، نه تولیدکننده یا فروشنده.

طبق قانون دائمی جدید، دوره مالیاتی ارزش افزوده سه ماهه (فصلی) است. مؤدیان مکلف‌اند اظهارنامه هر دوره را حداکثر تا پایان ماه پس از انقضای هر فصل به سازمان امور مالیاتی تسلیم و مالیات متعلقه را پرداخت نمایند.

اعتبار مالیاتی یعنی مالیاتی که شما هنگام خرید مواد اولیه یا کالاها پرداخت کرده‌اید. شما می‌توانید این مبلغ را از مالیاتی که هنگام فروش از مشتریان خود دریافت کرده‌اید، کسر کنید و فقط مابه‌التفاوت را به سازمان امور مالیاتی بپردازید.

در این صورت شما اضافه پرداختی دارید. می‌توانید درخواست کنید که این مبلغ:

الف) به عنوان اعتبار برای دوره‌های مالیاتی بعدی شما منظور شود.

ب) به شما بازگردانده شود (که به آن استرداد مالیات می‌گویند).

طبق ماده 2 قانون ارزش افزوده : عرضه هر نوع کالا و ارائه هر نوع خدمت در ایران، و همچنین واردات و صادرات آن‌ها مشمول این قانون است.

طبق  تبصره 1 ماده 2 قانون ارزش افزوده : اگر مؤدی کالایی را برای مصرف شخصی خود بردارد، این کار “عرضه به خود” محسوب شده و مشمول مالیات است. اما اگر برای استفاده شغلی باشد، مشمول مالیات نخواهد بود.

طبق  تبصره 2 ماده 2 قانون ارزش افزوده : معاوضه به عنوان دو معامله جداگانه در نظر گرفته می‌شود. یعنی هر طرف معامله، عرضه‌کننده کالا یا خدمت محسوب شده و باید مقررات این قانون را رعایت کند.

تاریخ تعلق مالیات و عوارض تاریخ صدور صورتحساب مطابق با مقررات است.

 قبوض آب، برق، گاز و مخابرات نیز در حکم صورتحساب هستند.

مطابق ماده 4 قانون ارزش افزوده : مؤدی مکلف است حداکثر تا پایان ماه پس از انقضای هر دوره مالیاتی (فصل)، مابه‌التفاوت مالیات فروش و اعتبار مالیاتی خود را پرداخت نماید.

به موجب تبصره 2 ماده 4 قانون ارزش افزوده : تاریخ تعلق مالیات همان تاریخ صدور صورتحساب است، اما مؤدی می‌تواند پرداخت مالیات را متناسب با دریافت وجه از خریدار یا کارفرما به تأخیر بیندازد. سازمان نیز تا قبل از دریافت وجه توسط مؤدی، او را جریمه نخواهد کرد. (خریدار نیز تا زمان پرداخت وجه، نمی‌تواند از اعتبار مالیاتی آن استفاده کند).

به موجب تبصره 3 ماده 4 قانون ارزش افزوده : دستگاه‌های اجرایی و دولتی موظفند همزمان با هر پرداخت به پیمانکار، مالیات و عوارض متناسب با آن را نیز به پیمانکار پرداخت کنند. در صورت عدم پرداخت، سازمان مالیات را مستقیماً از کارفرما وصول خواهد کرد.

بله طبق تبصره 4 ماده 4 قانون ارزش افزوده :، پیمانکاران و مشاورانی که این اوراق را مستقیماً از دولت دریافت کرده‌اند، می‌توانند از آن برای تسویه بدهی مالیات و عوارض خود استفاده کنند.

طبق ماده 5 قانون ارزش افزوده : مأخذ محاسبه ماليات و عوارض فروش كالاها و خدمات، در مورد مؤديان عضو سامانه مؤديان، ارزش فروش مندرج در صورتحساب الكترونيكي است كه توسط آنان در سامانه مزبور ثبت شده است.

طبق ماده 6 قانون ارزش افزوده : مأخذ محاسبه ماليات و عوارض واردات كالا،‌ مجموع «ارزش گمرکی» به علاوه «حقوق ورودی» (شامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی).

پاسخ: در حال حاضر ده درصد (10%) است، مگر برای کالاهای خاص که در ماده ۲۶ نرخ‌های متفاوتی برای آن‌ها ذکر شده است.

سازمان موظف است این مبلغ مازاد را به دوره بعد منتقل کند. اما اگر مؤدی درخواست استرداد کند، سازمان باید ظرف یک ماه مبلغ را به او بازگرداند؛ در غیر این صورت، مشمول جریمه تأخیر (2% در ماه) خواهد شد.

بله به موجب تبصره 4 ماده ماده 8 قانون ارزش افزوده : مالیات و عوارض پرداخت شده بابت خرید ماشین‌آلات خطوط تولید، کاملاً قابل کسر، تهاتر و استرداد است، حتی اگر آن واحد کالای معاف تولید کند.

پاسخ: این فهرست طولانی است اما مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

کالاها:

محصولات کشاورزی فرآوری نشده (میوه، سبزیجات، چوب خام و…).

دام زنده، بذر، نشاء، سم و کود.

کالاهای اساسی خوراکی (شیر، پنیر، ماست، تخم‌مرغ، آرد، نان، گوشت، برنج، حبوبات و روغن).

کاغذ چاپ و تحریر، دفتر و کتاب.

شمش طلا و دارایی‌های غیرمنقول (ملک).

فرش دستباف و صنایع دستی تولید داخل.

انواع دارو، واکسن و لوازم مصرفی درمانی.

خدمات:

خدمات درمانی، تشخیصی و پیشگیری.

خدمات بانکی و اعتباری (سود تسهیلات و …).

خدمات بیمه‌های زندگی، محصولات کشاورزی و اجتماعی.

خدمات حمل و نقل عمومی (جاده‌ای، ریلی، دریایی).

خدمات آموزشی، پژوهشی و ورزشی (با مجوز).

خدمات اقامتی هتل‌های سه ستاره و پایین‌تر و مهمانپذیرها.

بله ، طبق تبصره 2 ماده 9 قانون ارزش افزوده : دریافت مالیات برای کالاهای معاف تخلف است و مشمول جریمه‌ای معادل دو برابر مالیات و عوارض دریافتی بوده و قابل بخشودگی نمی‌باشد.

پاسخ: معافیت صادرات از نوع نرخ صفر است. یعنی نه تنها در زمان فروش مالیاتی دریافت نمی‌شود، بلکه اعتبار مالیاتی (مالیات پرداختی برای نهاده‌ها) نیز کاملاً قابل استرداد است. اما در معافیت کالاهای اساسی (ماده ۹)، اعتبار مالیاتی قابل استرداد نیست.

بله. مالیاتی که گردشگران خارجی بابت خرید کالا (که ظرف دو ماه از کشور خارج می‌کنند) و بلیت پروازهای خارجی از شرکت‌های ایرانی پرداخت کرده‌اند، هنگام خروج از کشور قابل استرداد است.

خیر طبق ماده 14 قانون مالیات بر ارزش افزوده : سازمان مجاز است حداکثر یک درصد (1%) از پرونده‌های مالیاتی مؤدیان عضو سامانه را (با اولویت مؤدیان بزرگ) برای رسیدگی انتخاب کند و باقی اظهارنامه‌ها را بدون رسیدگی بپذیرد.

گمرک جمهوری اسلامی ایران مکلف است مالیات و عوارض کالاهای وارداتی را در زمان ترخیص قطعی وصول و به صورت آنلاین به حساب سازمان واریز کند.

بله، به استناد ماده 19 قانون ارزش افزوده، وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌تواند با پیشنهاد سازمان امور مالیاتی، دوره مالیاتی را برای برخی گروه‌های مؤدیان به دو ماهه یا یک ماهه تغییر دهد.

اصل طلا، جواهر و پلاتین به کار رفته در مصنوعات، معاف از مالیات است.

اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده مشمول مالیات با نرخ (10%)  می‌باشد.

این کالاها نرخ‌های خاص و بالاتری دارند:

• انواع بنزین و سوخت هواپیما: 30%
• نفت‌گاز، نفت سفید و گاز: 15%
• نوشابه‌های قندی و کالاهای آسیب‌رسان به سلامت (تولید داخل): 16 %
• نوشابه‌های قندی و کالاهای آسیب‌رسان به سلامت (واردات): 36%

انواع سیگار و محصولات دخانی به‌شرح زیر مشمول مالیات و عوارض می‌شوند:

1‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخلی، بیست و پنج‌درصد (25%)؛

2‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخل با نشان بین‌المللی که فهرست آن هر سال توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت تهیه و با تصویب هیات وزیران ابلاغ می‌شود، چهل‌درصد (40%)؛

3‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی وارداتی، شصت و پنج‌درصد (65%)؛

4‌- توتون خام وارداتی ده‌درصد (10%)؛

5‌- توتون فرآوری شده وارداتی (خرمن توتون) سی و پنج‌درصد (35%)؛

مطابق تبصره 1 ماده26 قانون ارزش افزوده : نرخ های تعیین‌شده از سال دوم اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده هر سال پنج واحد درصد افزایش می‌یابد تازمانی که نرخ مذکور برای انواع سیگار و محصولات دخانی، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخل به پنجاه و پنج‌درصد (55%)، برای تولیدات داخل با نشان بین‌المللی به نود و پنج‌درصد (95%) و برای انواع سیگار و محصولات دخانی، توتون پیپ و تنباکوی وارداتی به یکصد و بیست و پنج‌درصد (125%) برسد.

واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی که به تشخیص سازمان حفاظت محیط زیست آلاینده محسوب می‌شوند و آلایندگی خود را رفع نکنند، نرخهای نیم‌درصد ‌(0/5%)، یک‌درصد ‌(1%) و یک‌و‌نیم‌درصد (1/5%)، به ماخذ فروش کالا یا خدمات، مشمول عوارض سبز می‌شوند.

 طبق بند «الف» ماده ۳۶قانون ارزش افزوده : تا زمان استقرار سامانه مودیان «موضوع قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان» عدم تسلیم اظهارنامه در هر دوره مالیاتی برای کلیه مودیان و بعد از استقرار سامانه مذکور برای آن دسته از مودیانی که از عضویت در سامانه مودیان امتناع کرده‌اند: ده میلیون (10.000.000) ریال یا دوبرابر مالیات و عوارض پرداخت‌نشده تا موعد مقرر در ماده‌(4) این قانون، هر کدام بیشتر باشد. این جریمه علاوه بر جریمه مذکور در بند «ب» ماده‌(22) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان است که مودی به دلیل عدم ثبت‌نام در سامانه مودیان باید بپردازد.

طبق بند ب ماده 36 قانون ارزش افزوده : کتمان معامله، بیش‌اظهاری مالیات و عوارض خرید یا کم‌اظهاری مالیات و عوارض فروش، ثبت معامله خود به نام غیر یا معامله غیر به نام خود، استناد به اسناد صوری و هر عمل دیگری که به کم‌اظهاری مالیات یا استرداد غیرواقعی منجر شود: دو برابر مالیات و عوارض پرداخت‌نشده تا موعد مقرر در ماده‌(4) این قانون و در صورت تکرار تخلف قبل از دوسال، سه برابر مالیات پرداخت‌نشده.

طبق ماده 37 قانون ارزش افزوده : تأخیر در پرداخت موجب تعلق جریمه‌ای به میزان دو درصد (2%) در ماه نسبت به مبلغ پرداخت‌نشده خواهد بود.