سوالات متداول دادرسی مالیاتی

سند رسمی است که توسط سازمان امور مالیاتی صادر شده و درآمد مشمول مالیات، میزان مالیات متعلقه، و نحوه محاسبه آن را به مؤدی اعلام می‌کند. این سند، نقطه شروع رسمی فرآیند دادرسی است.

از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص، به مدت ۳۰ (سی) روز مهلت دارید تا اعتراض خود را به صورت کتبی یا الکترونیکی به اداره امور مالیاتی ذی‌ربط تسلیم نمایید .

مالیات مندرج در برگ تشخیص، قطعی می‌شود و شما حق اعتراض  را از دست می‌دهید. پرونده مستقیماً وارد فاز وصول و اجرا (اجراییات) خواهد شد.

پرونده مودی جهت توافق به رئیس امور مالیاتی (ماده 238 ق.م.م ) مربوطه ارجاع می‌شود. ایشان مدارک شما را بررسی کرده و یا با شما توافق می‌کند یا اعتراض را رد کرده و پرونده را به هیأت حل اختلاف بدوی ارجاع می‌دهد.

هیأت حل اختلاف، یک مرجع رسیدگی شبه قضایی است که برای حل‌وفصل اختلافات بین مؤدیان و سازمان امور مالیاتی تشکیل می‌شود. هدف از وجود این هیأت، ایجاد یک مرجع بی‌طرف و سه‌جانبه برای بررسی ادعاهای طرفین و صدور رأی عادلانه است.

اساساً مواد ۲۴۴ تا ۲۵۱ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، چارچوب قانونی این هیأت‌ها را مشخص می‌کند.

هر هیأت از سه عضو تشکیل می‌شود:

نماینده بند (1):یک نفر نماینده سازمان امور مالیاتی کشور

نماینده بند (2): قضات بازنشسته يا حقوق‌دانان مطلع در امور مالياتي

نماینده بند (3): يك نفر نماينده از اتاق بازرگاني، صنايع و معادن و كشاورزي ايران، اتاق تعاون ايران، جامعه حسابداران رسمي ايران، جامعه مشاوران رسمي مالياتي ایران، مجامع حرفه ‌اي، اتاق اصناف ايران، شوراي اسلامي شهر، كانون وكلا، مركز وكلا،‌ كارشناسان رسمي و مشاوران خانواده

مطابق تبصره 5 ماده 244 ق.م.م اسامی تمام افراد واجد شرایط (بندهاي (۱)، (۲) و (۳)) در یک سامانه متمرکز ثبت می‌شود. برای هر پرونده، انتخاب اعضا از میان فهرست موجود به صورت کاملاً تصادفی (سیستمی) انجام می‌شود تا بی‌طرفی رعایت گردد.

مطابق تبصره 6 ماده 244 ق.م.م سازمان امور مالیاتی موظف است حداقل یک هفته قبل از تاریخ تشکیل جلسه، امکان دسترسی اعضای هیأت به تمام محتویات پرونده را فراهم کند تا با آمادگی کامل در جلسه حضور یابند.

مطابق تبصره 10 ماده 244 ق.م.م سازمان امور مالیاتی مکلف است دقیقاً مانند اعضای هیأت، حداقل یک هفته قبل از جلسه، زمینه دسترسی کامل مؤدی یا نماینده قانونی او به تمام مفاد پرونده را فراهم نماید.

به استناد تبصره 7 ماده 244 ق.م.م  در صورتی که آن عضو بیش از سه جلسه متوالی یا چهار جلسه غیرمتوالی در طول یک سال حضور پیدا نکند، حکم عضویت او لغو می‌شود و مرجع مربوطه موظف است ظرف ده روز کاری، فرد جایگزین را معرفی نماید.

به استناد تبصره 8 ماده 244 ق.م.م  ساختار هیأت‌ها به صورت یک واحد مستقل تحت عنوان “مرکز دادرسی مالیاتی” و مستقیماً زیر نظر رئیس کل سازمان امور مالیاتی ایجاد شده است. این واحدها در هر استان نیز مستقل از اداره کل مالیاتی همان استان فعالیت می‌کنند.

به موجب تبصره 9 ماده 244 ق.م.م پس از استقرار کامل این سامانه، تمام فرآیندهای مربوط به هیأت از جمله ثبت اعتراض، ارائه لایحه، مشاهده اسناد و مدارک، ابلاغ تاریخ جلسات و اطلاع از رأی نهایی از طریق همین سامانه انجام خواهد شد.

خیر ، طبق تبصره 11 ماده 244 ق.م.م عضویت همزمان در فهرست نمایندگان بندهاي (۲) و (۳) ممنوع است .

طبق ماده 245 ق.م.م  این نمایندگان باید از میان کارمندان سازمان امور مالیاتی که دارای شرایط زیر هستند انتخاب شوند:

1 - حداقل ده سال سابقه خدمت داشته باشند.

2  - حداقل شش سال از سابقه خدمت خود را در امور مالیاتی گذرانده باشند.

3 - در مسائل مالیاتی، فردی آگاه و متخصص (بصیر و مطلع) باشند.

به استناد ماده 246 ق.م.م زمان دقیق جلسه باید به مؤدی و همچنین به نماینده اداره امور مالیاتی ابلاغ شود. فاصله بین تاریخ ابلاغ و روز تشکیل جلسه نباید کمتر از 10 روز باشد.

استثنا: این فاصله زمانی می‌تواند کمتر از 101010 روز باشد، اما تنها به شرطی که خود مؤدی چنین درخواستی داشته باشد و واحد مالیاتی مربوطه نیز با آن موافقت کند.

بله ،رأی هیأت بدوی قطعی و لازم‌الاجرا است، مگر اینکه ظرف مدت 20 روز از تاریخ ابلاغ، مؤدی یا مأمور مالیاتی به آن اعتراض کتبی کند. در این صورت، پرونده برای رسیدگی به هیأت حل اختلاف مالیاتی تجدید نظر ارسال می‌شود.

رأی هیأت بدوی قطعی شده و شما حق اعتراض در مرحله تجدیدنظر را از دست خواهید داد.

خیر، به هیچ وجه نمایندگان و اعضای هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی ، نباید قبلاً در مورد آن پرونده خاص هیچگونه اظهار نظر رسمی یا رأیی صادر کرده باشند. این شرط برای تضمین بی‌طرفی کامل است.

مطابق تبصره 6 ماده 247 ق.م.م اگر شکایت مؤدی در هیأت تجدید نظر رد شود، یا شکایت او از رأی تجدید نظر در شورای عالی مالیاتی مردود اعلام گردد، مؤدی باید برای هر مرحله هزینه رسیدگی پرداخت کند. این هزینه معادل یک درصد (1%) تفاوت بین مالیات مشخص شده در رأی و مالیات اعلامی توسط خود مؤدی در اظهارنامه است.

رأی هیأت باید کاملاً مستدل و مستند باشد و به روشنی به اعتراض مؤدی پاسخ دهد. مهم‌تر اینکه، اگر هیأت تصمیم به تعدیل (کاهش یا افزایش) درآمد مشمول مالیات بگیرد، باید دلایل و جهات این تصمیم را به صورت شفاف در متن رأی خود ذکر کند.

طبق ماده 249 ق.م.م هیأت‌ها موظف‌اند مأخذ و مبنای محاسبات مالیات را در متن رأی خود قید کنند. اگر در این محاسبات اشتباهی رخ داده باشد، مؤدی یا اداره امور مالیاتی می‌تواند درخواست بازبینی و اصلاح رأی را بدهد و هیأت مکلف است به موضوع رسیدگی کرده و رأی را اصلاح نماید.

رأی قطعی هیأت تجدید نظر نیز قابل اعتراض است، اما در یک مرجع بالاتر و تحت شرایطی خاص. مؤدی یا دادستان انتظامی مالیاتی می‌توانند ظرف مدت دو ماه از تاریخ ابلاغ رأی، به شورای عالی مالیاتی شکایت کنند.

دلیل شکایت: این شکایت نمی‌تواند بر سر ماهیت اختلاف باشد، بلکه باید به استناد “عدم رعایت قوانین و مقررات” یا “نقص در رسیدگی پرونده” صورت گیرد و دلایل کافی برای آن ارائه شود.

یا مطابق ماده 16 قانون عدالت اداری ، اشخاص داخل کشور سه ماه و برای افراد مقیم خارج از کشور، شش ماه از تاریخ ابلاغ رای یا تصمیم قطعی مرجع مربوط مطابق قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) است و می توانید به رای هیات تجدید نظر اعتراض کنید .

مطابق ماده 251 مکرر ق.م.م یک راه حل نهایی وجود دارد. در مورد مالیات‌های قطعی شده (چه مستقیم و چه غیرمستقیم) که در هیچ مرجع دیگری قابل اعتراض نیستند، اگر مؤدی با ارائه مدارک و دلایل کافی ادعا کند که مالیات تعیین شده “غیرعادلانه” است، وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌تواند پرونده را به یک هیأت سه نفره منتخب خود ارجاع دهد تا مجدداً رسیدگی شود.

بله، به استناد ماده 19 قانون ارزش افزوده، وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌تواند با پیشنهاد سازمان امور مالیاتی، دوره مالیاتی را برای برخی گروه‌های مؤدیان به دو ماهه یا یک ماهه تغییر دهد.

اصل طلا، جواهر و پلاتین به کار رفته در مصنوعات، معاف از مالیات است.

اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده مشمول مالیات با نرخ (10%)  می‌باشد.

این کالاها نرخ‌های خاص و بالاتری دارند:

• انواع بنزین و سوخت هواپیما: 30%
• نفت‌گاز، نفت سفید و گاز: 15%
• نوشابه‌های قندی و کالاهای آسیب‌رسان به سلامت (تولید داخل): 16 %
• نوشابه‌های قندی و کالاهای آسیب‌رسان به سلامت (واردات): 36%

انواع سیگار و محصولات دخانی به‌شرح زیر مشمول مالیات و عوارض می‌شوند:

1‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخلی، بیست و پنج‌درصد (25%)؛

2‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخل با نشان بین‌المللی که فهرست آن هر سال توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت تهیه و با تصویب هیات وزیران ابلاغ می‌شود، چهل‌درصد (40%)؛

3‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی وارداتی، شصت و پنج‌درصد (65%)؛

4‌- توتون خام وارداتی ده‌درصد (10%)؛

5‌- توتون فرآوری شده وارداتی (خرمن توتون) سی و پنج‌درصد (35%)؛

مطابق تبصره 1 ماده26 قانون ارزش افزوده : نرخ های تعیین‌شده از سال دوم اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده هر سال پنج واحد درصد افزایش می‌یابد تازمانی که نرخ مذکور برای انواع سیگار و محصولات دخانی، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخل به پنجاه و پنج‌درصد (55%)، برای تولیدات داخل با نشان بین‌المللی به نود و پنج‌درصد (95%) و برای انواع سیگار و محصولات دخانی، توتون پیپ و تنباکوی وارداتی به یکصد و بیست و پنج‌درصد (125%) برسد.

واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی که به تشخیص سازمان حفاظت محیط زیست آلاینده محسوب می‌شوند و آلایندگی خود را رفع نکنند، نرخهای نیم‌درصد ‌(0/5%)، یک‌درصد ‌(1%) و یک‌و‌نیم‌درصد (1/5%)، به ماخذ فروش کالا یا خدمات، مشمول عوارض سبز می‌شوند.

 طبق بند «الف» ماده ۳۶قانون ارزش افزوده : تا زمان استقرار سامانه مودیان «موضوع قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان» عدم تسلیم اظهارنامه در هر دوره مالیاتی برای کلیه مودیان و بعد از استقرار سامانه مذکور برای آن دسته از مودیانی که از عضویت در سامانه مودیان امتناع کرده‌اند: ده میلیون (10.000.000) ریال یا دوبرابر مالیات و عوارض پرداخت‌نشده تا موعد مقرر در ماده‌(4) این قانون، هر کدام بیشتر باشد. این جریمه علاوه بر جریمه مذکور در بند «ب» ماده‌(22) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان است که مودی به دلیل عدم ثبت‌نام در سامانه مودیان باید بپردازد.

طبق بند ب ماده 36 قانون ارزش افزوده : کتمان معامله، بیش‌اظهاری مالیات و عوارض خرید یا کم‌اظهاری مالیات و عوارض فروش، ثبت معامله خود به نام غیر یا معامله غیر به نام خود، استناد به اسناد صوری و هر عمل دیگری که به کم‌اظهاری مالیات یا استرداد غیرواقعی منجر شود: دو برابر مالیات و عوارض پرداخت‌نشده تا موعد مقرر در ماده‌(4) این قانون و در صورت تکرار تخلف قبل از دوسال، سه برابر مالیات پرداخت‌نشده.

طبق ماده 37 قانون ارزش افزوده : تأخیر در پرداخت موجب تعلق جریمه‌ای به میزان دو درصد (2%) در ماه نسبت به مبلغ پرداخت‌نشده خواهد بود.