چرا باید هم مالیات بر درآمد بدیم و هم مالیات بر ارزش افزوده

چرا باید هم مالیات بر درآمد پرداخت کنیم و هم مالیات بر ارزش افزوده؟ توضیح اصلی این است که این دو مالیات ماهیت و هدف متفاوتی دارند. مالیات بر درآمد از سود و درآمد حاصل از فعالیت‌های اقتصادی افراد و کسب‌وکارها دریافت می‌شود؛ یعنی هر شخصی که از طریق حقوق، اجاره، کسب‌وکار یا سایر فعالیت‌های اقتصادی درآمد کسب می‌کند، موظف است بخشی از آن را به عنوان مالیات پرداخت کند.

در مقابل، مالیات بر ارزش افزوده در اصل یک مالیات بر مصرف است، نه مالیات بر درآمد یا فروش. در زنجیره تولید و توزیع کالا و خدمات، فعالان اقتصادی این مالیات را هنگام فروش از مشتری دریافت می‌کنند و مالیات پرداخت‌شده در زمان خرید را نیز به عنوان اعتبار مالیاتی در نظر می‌گیرند. در پایان هر دوره، تفاوت بین مالیات دریافتی و پرداختی به سازمان امور مالیاتی پرداخت یا از آن مطالبه می‌شود. بنابراین در حالت عادی، فعال اقتصادی پرداخت‌کننده نهایی مالیات بر ارزش افزوده نیست، بلکه نقش واسطه‌ای برای وصول و انتقال این مالیات به دولت را بر عهده دارد.

پرداخت‌کننده اصلی مالیات بر ارزش افزوده، مصرف‌کننده نهایی کالا یا خدمات است؛ کسی که کالا را برای مصرف شخصی خریداری می‌کند و امکان مطالبه یا تهاتر این مالیات را ندارد. البته در برخی کسب‌وکارها به دلیل شرایط رقابتی بازار، امکان دریافت مالیات بر ارزش افزوده از مشتری وجود ندارد و در نتیجه فعال اقتصادی ناچار می‌شود این مبلغ را از جیب خود پرداخت کند که این موضوع یکی از چالش‌های مهم نظام مالیات بر ارزش افزوده محسوب می‌شود. در نتیجه، مالیات بر درآمد بابت کسب درآمد و مالیات بر ارزش افزوده بابت مصرف کالا و خدمات دریافت می‌شود و به همین دلیل هر دو مالیات به‌طور همزمان وجود دارند.