دفاتر تجاری الکترونیک چیست ؟ همه چيز درباره دفاتر الکترونیکی
فهرست مطالب :
3 – چه اشخاصی مشمول ارائه دفاتر قانونی هستند ؟
4- معرفی صاحبان مشاغل گروه اول
5 – جریمه عدم ارائه دفاتر قانونی
8 – مزایای تحریر دفاترتجاری الکترونیکی
9 – آغاز بهره برداری عمومی از سامانه دفاتر تجاری الکترونيکی
10 – دفاتر الکترونیکی سال 1403
11 – دفاتر الکترونیکی سال 1404
13 – دفاتر الکترونیکی 1406 و به بعد
14 – نکات کاربردی دفاتر الکترونیکی
15- سوالی درباره دفاتر الکترونیکی دارید، مشاوره مالیاتی کسب و کار خود را از ما بگیرید!
مقدمه
کلیه مودیان مالیاتی که مشمول ارائه دفاتر قانونی هستند موظف هستند اطلاعات مالی و حسابداری خود را به صورت کاملاً دقیق و شفاف در دفاتر قانونی ثبت و ضبط کنند. این فرآیند به این دلیل ضروری است که نهادهای نظارتی، بهویژه سازمان امور مالیاتی، بر اساس اطلاعات مندرج در این دفاتر، اقدامات خود را از قبیل معافیت های مالیاتی و بررسیهای مالی انجام میدهند.تحریر دفاتر قانونی به عنوان یکی از مهمترین وظایف واحد مالی و حسابداری هر سازمان، نیازمند رعایت قوانین و اصول مشخصی است. از نحوه ارائه اطلاعات گرفته تا ترتیب ورود دادهها، تمامی جزئیات باید کاملاً مطابق با مقررات جاری باشد.
هدف ما در این مقاله، ارائه توضیحات جامع و کاملی در خصوص دفاتر قانونی به صورت الکترونیکی، که نکاتی کلیدی که باید در فرآیند تکمیل این دفاتر مورد توجه قرار دهید، به طور کامل بررسی خواهد شد. اگر شما هم میخواهید با استانداردهای ثبت اطلاعات مالی و ترتیببندی موثر آنها آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم تا پایان این مقاله با دقت همراه ما باشید.
1 – دفتر روزنامه چیست ؟
طبق ماده (1) آیین نامه ماده (95) قانون مالیات های مستقیم :« دفتر روزنامه دفتری است که کلیه معاملات و رویدادهای مالی و محاسباتی با رعایت اصول و ضوابط مربوط به تنظیم دفاتر تجاری مربوط به تنظیم دفاتر تجاری موضوع قانون تجارت، اصول و ضوابط و استانداردهای حسابداری، در آن ثبت می گردد. دفتر مذکور می تواند بصورت دستی یا ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) باشد.»
2 – دفتر کل چیست ؟
طبق ماده (1) آیین نامه ماده (95) قانون مالیات های مستقیم :« دفتری است که عملیات ثبت شده در دفتر یا دفاتر روزنامه برحسب سرفصل یا کدگذاری حسابها در صفحات مخصوص آن ثبت می شود به ترتیبی که تنظیم صورت های مالی لازم از آن امکان پذیر باشد. دفتر مذکور می تواند بصورت دستی یا ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) باشد. »
3 – چه اشخاصی مشمول ارائه دفاتر قانونی هستند ؟
طبق جزء (الف) ماده (6) آیین نامه ماده (95) قانون مالیات های مستقیم صاحبان مشاغلی که در گروه اول قرار میگیرند و کلیه اشخاص حقوقی مکلف به نگهداری دفاتر روزنامه و کل یا سایر دفاتر حسب مورد دستی یا ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) متکی به اسناد و مدارک میباشند .
ممکن است این سؤال برای برخی مخاطبان مطرح شود که صاحبان مشاغل چه کسانی هستند و گروه اول شامل کدام دسته از صاحبان مشاغل میشود.در ادامه این مقاله، به بررسی جامع و تفصیلی این موضوع خواهیم پرداخت.
4- معرفی صاحبان مشاغل گروه اول
صاحبان مشاغل به اشخاص حقیقی گفته می شود که دارای کسب و کار مستقل بوده و فعالیت اقتصادی خود را به عنوان شخص حقیقی و با نام خود انجام داده و برای فعالیت خود شرکت یا موسسه ای ثبت نکرده اند.
بسیاری از مغازه های در خیابان، کارگاه های تولیدی و خدماتی، رستوران ها و کافی شاپ ها از نوع صاحبان مشاغل هستند.
از نظر مالیاتی صاحبان مشاغل دارای مقررات مخصوصی هستند که در فصل مالیات بر درآمد صاحبان مشاغل در قانون مالیات های مستقیم درباره آن صحبت شده است. یکی از این مقررات مهم گروه بندی صاحبان مشاغل از نظر مالیاتی است
طبق این گروه بندی صاحبان مشاغل به ۳ گروه تقسیم می شوند :
۱ – صاحبان مشاغل گروه اول
۲ – صاحبان مشاغل گروه دوم
۳ – صاحبان مشاغل گروه سوم
گروه بندی مشاغل از این نظر حائز اهمیت است که هر یک از این گروه ها دارای تکالیف و باید ها و نباید های مخصوص به خود هستند.
همچنین فرم اظهارنامه گروه های مختلف مشاغل دارای تفاوت های مهمی می باشد.
به عنوان مثال اظهارنامه صاحبان مشاغل گروه اول حاوی جدول ترازنامه و جدول سود و زیان می باشد، در حالی که اظهارنامه مشاغل گروه دوم و سوم ترازنامه و سود و زیان ندارد.
اما سوال مهم این است که چه مشاغل جزو مشاغل گروه اول محسوب می شوند ؟
در پاسخ به این سوال ابتدا باید به این نکته توجه داشت که صاحبان مشاغل گروه اول از ۲ طریق تعیین می شوند :
حالت اول – بر اساس نوع فعالیت :
بر این اساس گروه های شغلی زیر با هر میزان درآمد و حجم فعالیتی، از ابتدای شروع فعالیت جزو مشاغل گروه اول محسوب می شوند :
1- کلیه واردکنندگان و صادرکنندگان.
2- صاحبان کارخانه ها و واحدهای تولیدی و بهره برداران معادن دارای پروانه بهره برداری از وزارتخانه یا مراجع ذیربط.
3- صاحبان هتلهای سه ستاره و بالاتر.
4- صاحبان بیمارستان ها، زایشگاه ها، درمانگاهها، کلینیک های تخصصی.
5- صاحبان مشاغل صرافی.
6- صاحبان فروشگاههای زنجیره ای دارای مجوز فعالیت از وزارتخانه و یا مراجع ذیربط.
7- صاحبان موسسات حمل و نقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی اعم از مسافری و یا باربری.
حالت دوم – بر اساس حجم فعالیت :
سایر مشاغلی که جزو بند های 7 گانه مذکور در حالت اول نیستند در صورتی که درآمد ابرازی بر اساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل ( اظهارنامه تسلیمی خرداد ماه هر سال مبنای تعیین گروه بندی سال بعد از تسلیم اظهار نامه عملکرد میباشد. به عنوان مثال مبلغ فروش و سایر درآمدهای مندرج در اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال ۱۴۰۲ مبنای گروه بندی سال ۱۴۰۴ میباشد) یا آخرین درآمد قطعی شده (فروش کالا یا فروش توام کالا و ارایه خدمت) آنها بیش از مبلغ چهارصد و پنجاه میلیارد ریال باشد (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دیماه سال قبل به شخص مؤدی یا نماینده قانونی وی) جزو مشاغل گروه اول محسوب می شوند.
5 – جریمه عدم ارائه دفاتر قانونی
مطابق ماده193 قانون مالیاتهای مستقیم و بند 12 آییننامه اجرایی ماده 95 این قانون، آن دسته از مودیانی که مکلف به نگهداری دفاتر قانونی هستند، در صورت ارتکاب موارد ذیل مشمول جریمهای معادل بیست درصد (20%) مالیات متعلق خواهند شد و موارد زیر را در حکم «عدم ارائه دفاتر» تلقی میکند:
1 – عدم ارائه دفاتر قانونی ( روزنامه و کل )
2 – ارائه دفاتر سفید
3 – ارائه دفاتر نانویس
4 – ارایه دفاتر پلمب نشده
نکته مهم و قابل توجه مطابق جزء الف ماده (6) آیین نامه ماده (95) ق.م.م ،عدم بارگذاری بخشی از اطلاعات مربوط به یکسال مالی در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی در حکم عدم ارایه دفاتر محسوب نمیشود.
6 – سایت پلمب دفاتر قانونی
برای درخواست پلمب دفاتر قانونی باید ابتدا به سامانه ثبت اسناد و املاک کشور به آدرس www.irsherkat.ssaa.ir مراجعه کنید و به سربرگ “پذیرش اظهارنامه پلمب الکترونیک” وارد شوید و با ثبت اطلاعات مربوط به شرکت، اقدام به پلمب دفاتر قانونی اقدام می کنید. بنابراین کاملا مشخص است که آشنایی با نحوء تهیه پلمب دفاتر قانونی برای همه حسابداران و مدیران مالی اهمیت زیادی دارد. در مقاله بعدی درباره نحوه آموزش برای پلمب دفاتر قانونی در این سایت به شما توضیح میدهیم.
7 – پیدایش دفاتر الکترونیکی
سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی بهعنوان یکی از ابتکارات مدرن در راستای تحقق اهداف دولت الکترونیک طراحی و اجرایی شده است. این سامانه که بر اساس الزامات قانونی و در واکنش به نیازهای پیچیده و روزافزون ثبت و مدیریت اطلاعات مالی و اقتصادی شکل گرفته، مسیر جدیدی را برای ارتقای دقت، شفافیت و کارآمدی فرآیندهای تجاری فراهم میکند. مطابق با مفاد قانون تجارت، تمامی تجار موظفاند تا دفاتر قانونی خود را با نظم و دقت بالا مدیریت و نگهداری کنند. سامانه مذکور در این راستا، علاوه بر کاهش خطای انسانی، با تسهیل دسترسی به دادهها و ایجاد هماهنگی بین بخشهای مختلف، نقش اساسی در پشتیبانی از فعالیتهای اقتصادی ایفا میکند.
مطابق بند (ج) ماده (4) قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی از ابتدای سال دوم برنامه، با راهاندازی سامانه دفاتر تجاری به جای مهرو موم (پلمب) دفاتر تجاری موضوع مواد (6) تا (14) قانون تجارت مصوب 23/01/1311 بهصورت الکترونیکی اقدام نماید.
مطابق ضوابط اعلامشده از سوی سازمان امور مالیاتی کشور، مهلت ثبت دفاتر تجاری در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی بر اساس سال مالی دفاتر پلمب شده تعیین میشود.کلیه دفاتری که از تاریخ ۲۳ تیر ۱۴۰۳ به بعد بهصورت الکترونیکی نزد اداره ثبت شرکتها و مؤسسات غیرتجاری پلمب شدهاند، مشمول ثبت در این سامانه هستند.
8 – مزایای تحریر دفاتر الکترونیکی قانونی
1-تسریع و تسهیل فرآیند پلمپ دفاتر قانونی
2-تسهیل فرآیند تحریر دفاتر قانونی با حذف خطاهای انسانی در ثبت دادهها
3-تسریع فرآیند تحریر دفاتر با کاهش محدودیت هایی نظیر حضور فیزیکی حسابدار و…
4 -ارائه اطلاعات دقیق تر و شفاف تر
5- افزایش نظم و کاهش فضای نگهداری و بایگانی اطلاعات
9 – آغاز بهره برداری عمومی از سامانه دفاتر تجاری الکترونيکی
در راستاي اجراي مفاد بند (ج) ماده (4) قانون برنامه هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران، سازمان امور مالياتي کشور اقدام به طراحي و پياده سازي سامانه دفاتر تجاري الکترونيکي نموده است که دسترسي و بهره برداري از آن براي عموم مؤديان مالياتي از تاريخ 02/02/1404 فراهم مي گردد. در ابتدا فرصت 15 روزه براي مؤديان محترم تا 17 ارديبهشت ماه به منظور استفاده از سامانه و آشنايي کامل با عملکرد آن فراهم شده است و این بازه زمانی تا 20 خرداد ماه تمدید شد و از اين رو پس از تاريخ مذکور، داده هاي دوره آشنايي و آزمايشي به صورت کامل حذف و به منظور بارگذاري اطلاعات اصلي و نهايي آماده سازي و از تاريخ 20/03/1404 مورد بهره برداري عملياتي قرار خواهد گرفت.
مؤدیان میتوانند با ورود به درگاه ملی خدمات الکترونیک سازمان امور مالیاتی به نشانی https://my.tax.gov.ir و انتخاب گزینه «ورود به سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی»، وارد این سامانه شوند.
10 – دفاتر الکترونیکی 1403
دفاتر الکترونیکی در سال 1403 شامل دو حالت زیر خواهد بود:
حالت اول – در صورتی که مودیان در سال 1403 دفاتر کاغذی پلمب و نگهداری کرده باشد، مشمول مقررات مربوط به دفاتر دستی خواهد بود، یعنی نیازی به بارگزاری دادههای دفاتر قانونی در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی سازمان امور مالیاتی نیستند .
حالت دوم – مودیانی که اقدام به پلمب الکترونیکی دفاتر کردهاند، مکلفند دادههای دفاتر قانونی خود را مطابق با فرمت اعلامی سازمان امور مالیاتی، در دورههای زمانی مشخص و در مهلت تعیینشده، در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی سازمان بارگذاری نمایند.
برای سال مالی که شروع آن تا 30/12/1403 باشد برای دوره زمانی یک ساله حداکثر مهلت بارگذاری تا پایان آذرماه سال ۱۴۰۴ و یا چهارماه پس از انقضاء مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی موضوع مواد ۱۰۰ و ۱۱۰ قانون مالیاتهای مستقیم هر کدام که مؤخر باشد.
در حالی که مودیان مالیاتی هنوز در شوک پیامدهای جنگ ۱۲ روزه و فشارهای بیسابقه بر کسبوکارها بودند، دولت ناچار شد در یکی از مهمترین تصمیمات مالیاتی توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی با درک شرایط بحرانی حاکم بر فضای اقتصادی، مهلت بارگذاری دفاتر الکترونیکی را تمدید کرد.
بر اساس بخشنامه شماره ۲۱۰/۱۹۰۶۵/ص مورخ ۲۸/۱۰/۱۴۰۴، حداکثر مهلت بارگذاری اطلاعات مربوط به عملکرد سال ۱۴۰۳ تمدید شد. طبق این تصمیم، حداکثر مهلت بارگذاری برای سال 1403 تا پایان بهمن ماه سال ۱۴۰۴ و یا چهارماه پس از انقضاء مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی موضوع مواد ۱۰۰ و ۱۱۰ قانون مالیاتهای مستقیم هر کدام که مؤخر باشد.مستقیم در سامانه بارگذاری کنند.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که بسیاری از مودیان مالیاتی اعلام کرده بودند به دلیل اختلالات ناشی از شرایط جنگی، مشکلات زیرساختی و فشارهای اقتصادی، امکان آمادهسازی و ارسال بهموقع اطلاعات را نداشتهاند. اکنون این تمدید عملاً فرصتی دوباره برای مودیان فراهم کرده تا بدون نگرانی از جریمههای سنگین، دفاتر الکترونیکی خود را انجام دهند.
11 – دفاتر الکترونیکی 1404
مودیانی که به پلمب الکترونیکی در سال 1404 دفاتر اقدام کردهاند، مکلفند دادههای دفاتر قانونی خود را مطابق با فرمت اعلامی سازمان امور مالیاتی، در دورههای زمانی مشخص و در مهلت تعیینشده، در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی سازمان بارگذاری نمایند.
تغییرات و تحولات مهلتهای بارگذاری دفاتر الکترونیکی در سال 1404
1 – پیش نویس آیین نامه ماده (95) قانون مالیات های مستقیم
طبق پیش نویس آیین نامه ماده (95) ق.م.م اعلام شده که برای سال 1404 دوره زمانی شش ماه باید دادههای دفاتر قانونی خود حداکثر مهلت بارگذاری دو ماه پس از پایان دوره زمانی در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی سازمان امور مالیاتی بارگذاری نمایند.
یعنی برای شش ماه اول سال 1404 (از فروردین تا شهریور) باید حداکثر تا آبان ماه در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی سازمان بارگذاری نمایند.
2 – مطابق آیین نامه ماده 95 ق.م.م
آییننامه ماده 95 ق.م.م (معروف به آییننامه تحریر دفاتر) به شماره 230761 تاریخ 04/12/1394، پس از روی کار آمدن دفاتر الکترونیکی نیاز به تغییر داشت؛ از این رو، این آییننامه توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی اصلاح شد و نسخه جدید آن با شماره 153304/2 مورخ 21/08/1404 به تصویب و ابلاغ رسید .
که در آیین نامه ماده (95) ق.م.م برای سال 1404 برای سال مالی که شروع آن در سال 1404 باشد برای دوره زمانی شش ماهه ، برای شش ماهه اول تا چهار ماه پس از دوره زمانی و برای شش ماهه منتهی به پایان سال مالی تا قبل از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی موضوع مواد 100 و110 قانون.
3 – تمدید مهلت دفاتر الکترونیکی در جنگ 12 روزه
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که بسیاری از مودیان مالیاتی اعلام کرده بودند به دلیل اختلالات ناشی از شرایط جنگی، مشکلات زیرساختی و فشارهای اقتصادی، امکان آمادهسازی و ارسال بهموقع اطلاعات را نداشتهاند. اکنون این تمدید عملاً فرصتی دوباره برای مودیان فراهم کرده تا بدون نگرانی از جریمههای سنگین، دفاتر الکترونیکی خود را انجام دهند.
بر اساس بخشنامه شماره ۲۱۰/۱۹۰۶۵/ص مورخ ۲۸/۱۰/۱۴۰۴، حداکثر مهلت بارگذاری اطلاعات مربوط به عملکرد سال ۱۴۰4 تمدید شد. طبق این تصمیم، حداکثر مهلت بارگذاری برای سال مالی که شروع آن در سال 1404 باشد.در دوره زمانی شش ماهه، برای شش ماهه اول تا تاریخ 20/12/1404 و برای شش ماهه منتهی به پایان سال مالی تا قبل از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی موضوع مواد 110 و 110 قانون .
4 – جنگ رمضان
جنگ رمضان عنوانی است که در ادبیات رسانهای ایران برای اشاره به درگیری ۴۱ روزه میان جمهوری اسلامی ایران و ائتلاف متشکل از ایالات متحده آمریکا و اسرائیل بهکار گرفته میشود؛ جنگی که از دل یک حمله ناگهانی و چندلایه آغاز شد و به یکی از پیچیدهترین تقابلهای نظامی و امنیتی در منطقه غرب آسیا تبدیل شد.
بر اساس بخشنامه شماره 144/210/ص مورخ 16/01/۱۴۰5، حداکثر مهلت بارگذاری اطلاعات مربوط به عملکرد سال ۱۴۰4 تمدید شد. طبق این تصمیم، حداکثر مهلت بارگذاری برای سال مالی که شروع آن در سال 1404 باشد.در دوره زمانی شش ماهه، برای شش ماهه اول تا تاریخ 31/ 02/ 1405 و یا چهارماه پس از دوره زمانی شش ماهه هر کدام موخر باشد و برای شش ماهه منتهی به پایان سال مالی تا قبل از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی موضوع مواد 100 و 110 قانون.
12 – دفاتر الکترونیکی 1405
مطابق آیین نامه ماده 95 ق.م.م برای سال مالی که شروع آن در سال 1405 باشد برای دوره زمانی سه ماهه برای دوره سه ماهه منتهی به پایان سال مالی تا قبل از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی موضوع مواد 100 و110 قانون و برای سایر دوره های سه ماهه تا دو ماه پس از دوره زمانی.
13 – دفاتر الکترونیکی 1406 و به بعد
برای سال مالی که شروع آن از سال 1406 و به بعد باشد برای دوره زمانی یک ماهه برای ماه منتهی به پایان سال مالی تا قبل از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی موضوع مواد 100 و 110 قانون و برای سایر ماه ها تا پایان دو ماه بعد.
14 – نکات کاربردی دفاتر الکترونیکی
1 – دفاتر قانونی و اسناد مالی میبایست به زبان فارسی نگارش یافته و مبالغ مندرج در آنها بر اساس واحد پول رایج کشور ثبت گردند .
2 – اشخاصی که دارای شعبه هستند مکلفند با توجه به روشهای حسابداری مورد عمل، خلاصه عملیات شعبه یا شعب خود را در صورتی که دارای دفاتر ثبتشده باشند، لااقل سالی یکبار (تا قبل از بستن حسابها) و در غیر این صورت عملیات هر ماه را تا پایان ماه بعد در دفاتر مرکز ثبت کنند.
3 – مؤدیانی که اطلاعات خود را به صورت تجمیعی در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی ثبت میکنند، مکلفند از نرمافزارهای دارای قابلیت ثبت معاملات و رویدادهای مالی مرتبط با فعالیتهای خود استفاده نمایند، در این صورت مؤدیان باید هنگام رسیدگی ضمن ارایه دستورالعمل نحوه کار با نرمافزار مالی و حسابداری مربوط، امکان دسترسی لازم به اطلاعات نرمافزار را ارایه نمایند. عدم ارایه دستورالعمل و عدم امکان دسترسی به اطلاعات در حکم عدم تسلیم دفاتر میباشد.
15 – سوالی درباره دفاتر الکترونیکی دارید، مشاوره مالیاتی کسب و کار خود را از ما بگیرید!
پنل آکادمی مالیات علی سرحدی ، به عنوان اولین پنل مشاوره مالی و مالیاتی در ایران آماده پاسخگویی به کلیه سوالات شما در حوزه حسابداری، مالیات ، بیمه ، قانون کار و مباحث مربوطه می باشد.
شما عزیزان می توانید سوالات خود را به صورت متنی، صوتی و تصویری مطرح نمایید و ظرف ۲۴ ساعت پاسخ آن را دریافت کنید. برای ورود اینجا کلیک کنید.
فایل PDF مقاله
