احکام مالیاتی قانون بودجه ۱۴۰۵ – بخش اول
فهرست مطالب :
1 – معافیت سالانه مالیات حقوق ( موضوع ماده 84 ق.م.م ):
2 – معافیت مالیاتی سالانه مستغلات برای اشخاص حقیقی فاقد درآمد موضوع ماده 57 ق.م.م
3 – معافیت مالیاتی صاحبان مشاغل ( ماده 101 ق.م.م )
4- حد نصاب ارسال فرم تبصره ماده ۱۰۰ ق.م.م :
5 – سقف درآمد سالانه مشمول اشخاص موضوع بند «ل» ماده (١٣٩) قانون مالیات های مستقیم
6 – سقف مبلغ ریالی مجموع معافيتها، نرخ صفر مالياتي، کاهش نرخ مالياتي و مشوق های مالیاتی
7- سوالی درباره احکام مالیاتی قانون بودجه 1405 دارید، از آکادمی مالیات علی سرحدی بپرسید!
مقدمه
قانون بودجه ،مهمترین سند مالی و برنامه یکساله دولت است که در آن، تمام درآمدها و هزینههای دولت برای یک سال مالی مشخص، پیشبینی و تصویب میشود. این قانون به دولت اجازه میدهد تا درآمدهای پیشبینیشده را جمعآوری کرده و آنها را در امور مختلف کشور هزینه کند.
به زبان سادهتر، قانون بودجه مانند یک برنامه مالی دقیق برای یک خانواده است؛ با این تفاوت که این برنامه برای کل کشور و در مقیاسی بسیار بزرگتر تنظیم میشود.
« قانون بودجه سالانه کشور، همواره حاوی تغییرات و احکام جدیدی در حوزه مالیات است. این مصوبات به دلیل تأثیر مستقیم بر کسبوکارها و واحد های اقتصادی، از اهمیت بالایی برخوردارند. در این مقاله قصد داریم به بررسی دقیق و تحلیل مهمترین احکام مالیاتی مندرج در قانون بودجه سال 1405 – بخش اول بپردازیم » .
1 – معافیت سالانه مالیات حقوق ( موضوع ماده 84 ق.م.م ):
معافیت مالیات حقوق مطابق ماده (84) قانون مالیاتهای مستقیم، یکی از ابزارهای اساسی در چارچوب نظام مالیاتی ایران به شمار میرود که هر سال بر اساس قانون بودجه تعیین و بهروزرسانی می شود .
متن ماده (84) قانون مالیاتهای مستقیم: « میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه مشمول مالیات حقوق از یک یا چند منبع، هرساله در قانون بودجه سنواتی مشخص میشود » .
اکنون با ما همراه شوید تا نکات معافیت پایه ماده (84) قانون مالیاتهای مستقیم را بررسی کنیم :
1 – معافیت سالانه است: مبنای محاسبه، کل درآمد حقوق یک فرد در طول یک سال مالیاتی (از اول فروردین تا آخر اسفند) است.
2- رقم آن متغیر است: این مبلغ ثابت نیست و هر سال توسط مجلس شورای اسلامی در زمان تصویب قانون بودجه کل کشور تعیین و اعلام میگردد. این تغییر به دلیل عواملی مانند نرخ تورم، سیاستهای حمایتی دولت و شرایط اقتصادی کشور است.
3 – شامل تمام منابع حقوقی است: اگر فردی از چند شرکت یا کارفرما حقوق دریافت کند، برای بهرهمندی از این معافیت باید مجموع درآمدهای حقوق خود را در نظر بگیرد. این معافیت فقط یک بار در سال و برای مجموع درآمد حقوق یک شخص قابل اعمال است.
4 – مسئولیت کارفرما: کارفرما (پرداختکننده حقوق) مسئول کسر و پرداخت صحیح مالیات حقوق کارکنان خود به اداره امور مالیاتی است. در صورت عدم کسر یا کسر ناقص مالیات، کارفرما مشمول جرائم خواهد شد.
5 – نحوه تعیین و اعلام سقف معافیت :هر سال، دولت در لایحه بودجهای که به مجلس تقدیم میکند، مبلغی را به عنوان سقف معافیت مالیاتی حقوق پیشنهاد میدهد. این پیشنهاد در کمیسیونهای تخصصی مجلس (مانند کمیسیون تلفیق بودجه) بررسی شده و ممکن است تغییر کند. در نهایت، مبلغ نهایی در صحن علنی مجلس به تصویب میرسد و پس از تأیید شورای نگهبان، به عنوان بخشی از قانون بودجه سالانه ابلاغ میشود که طبق قانون بودجه سال ۱۴۰5 کل کشور، سقف معافیت مالیاتی سالانه مبلغ 4,80۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال و ماهانه مبلغ 40۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال تعیین شده است.
معافیت سالانه: 4,80۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
معافیت ماهانه: 40۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال (حاصل تقسیم معافیت سالانه بر ۱۲)
این بدان معناست که هر فردی که در ماه تا سقف 40 میلیون تومان درآمد مشمول مالیات حقوق داشته باشد، از پرداخت مالیات معاف است.
2 – معافیت مالیاتی سالانه مستغلات برای اشخاص حقیقی فاقد درآمد موضوع ماده 57 ق.م.م
بر اساس ماده (57) ق.م.م، اگر یک شخص حقیقی هیچگونه درآمد دیگری نداشته باشد و تنها راه درآمدش دریافت اجاره بهای ملکش باشد، درآمد مستغلات وی تا سقف معافیت مالیاتی درآمد حقوق (موضوع ماده (84) قانون مالیاتهای مستقیم) در هر سال، از پرداخت مالیات معاف خواهد بود.
بدیهی است که اگر درآمد سالانه حاصل از اجاره ملک، بیش از سقف تعیین شده در ماده (84) ق.م.م باشد، تنها مبلغ مازاد بر این سقف طبق مقررات فصل مالیات بر درآمد املاک، مشمول مالیات خواهد شد.
علیرغم اینکه در ماده (57) ق.م.م، سقف این معافیت به ماده (84) ق.م.م(معافیت حقوق) گره خورده است، اما قانونگذار در سالهای اخیر رویه دیگری را پیش گرفته است. در عمل، هر ساله در قانون بودجه کل کشور، یک مبلغ مشخص و مقطوع برای معافیت مالیات بر درآمد اجارهِ اشخاص فاقد درآمد تعیین میشود. بنابراین برای اطلاع از سقف دقیق این معافیت در هر سال، باید به جای مراجعه مستقیم به سقف معافیت ماده (84) ق.م.م ، باید به قانون بودجه کشور مراجعه شود ، چرا که قانون بودجه به عنوان قانون خاص و موخر، ملاک عمل قرار میگیرد.
در قانون بودجه سال 1405 ميزان معافيت درآمد مشمول ماليات سالانه مستغلات اشخاص فاقد درآمد موضوع ماده (57) ق .م.م برای سال 1404 ، مبلغ دو ميليارد و هشتاد میلیون ریال (2.800.000.000) ريال می باشد .
3 – معافیت مالیاتی صاحبان مشاغل ( ماده 101 ق.م.م )
در آغاز، بهتر است متن کامل ماده (101) قانون مالیاتهای مستقیم را با دقت مورد بررسی قرار دهیم تا بتوانیم به مفهوم اصلی آن پی ببریم و زمینه مناسبی برای تحلیل فراهم کنیم. این ماده یکی از بخشهای مهم از قوانین مربوط به مالیات صاحبان مشاغل است که نقش اساسی در تنظیم روابط میان مودیان و سازمان امور مالیاتی ایفا میکند. بنابراین مطالعه دقیق متن این ماده میتواند به ما کمک کند تا از جزئیات و مفاد آن آگاه شویم و درک بهتری از الزامات قانونی مرتبط داشته باشیم.
متن ماده (101) قانون مالیاتهای مستقیم:« درآمد سالانه مشمول مالیات مودیان موضوع این فصل که اظهارنامه مالیاتی خود را طبق مقررات این فصل در موعد مقرر تسلیم کردهاند تا میزان معافیت موضوع ماده (84) این قانون از پرداخت مالیات معاف و مازاد آن به نرخهای مذکور در ماده (131) این قانون مشمول مالیات خواهد بود. شرط تسلیم اظهارنامه برای استفاده از معافیت فوق نسبت به عملکرد سال 1382 به بعد جاری است » .
یکی از نکات مهم و اساسی که در متن ماده (101) ق.م.م قابل توجه است، عدم ذکر مستقیم مبلغ معافیت مالیاتی است. در این ماده به جای تعیین مبلغ مشخص، به صورت صریح به “میزان معافیت موضوع ماده (84) ق.م.م” اشاره شده است. لازم به توضیح است که ماده (84) قانون مالیاتهای مستقیم به شرایط و میزان معافیت حقوق و درآمدی کارکنان دولت و بخش خصوصی اختصاص دارد و به نوعی تعیینکننده این مبلغ برای مسائل مرتبط با ماده (101) ق.م.م نیز به شمار میرود. این ارتباط بین دو ماده نشاندهنده ساختار یکپارچهای است که در قوانین مالیاتی برای تنظیم و هماهنگی معافیتها طراحی شده است.
با وجود اینکه در متن ماده (101) قانون مالیاتهای مستقیم به روشنی تأکید شده که معافیت برای صاحبان مشاغل باید بر اساس ماده (84) قانون مالیاتهای مستقیم همان قانون اعمال شود، اما در عمل هر ساله قانونگذار در قانون بودجه کشور، معافیت مقرر در ماده (101) را بهصورت مستقل از ماده (84) قانون مالیاتهای مستقیم تعریف و تعیین میکند. این موضوع نشان میدهد که قانونگذار در تدوین هر ساله بودجه کشور، بهطور جداگانه و با توجه به مقتضیات زمانی به این معافیت پرداخته و آن را در چارچوبی متفاوت مشخص مینماید.
مبلغ معافیت مالیاتی هر ساله تحت قانون بودجه همان سال مشخص شده و تصویب میشود. این رقم بهصورت ثابت باقی نمیماند و معمولاً به منظور تعدیل اثرات ناشی از تورم و حفظ قدرت خرید افراد، بهصورت سالانه مورد بازنگری قرار گرفته و افزایش مییابد.
مطابق قانون بودجه 1405 : میزان معافیت درآمد مشمول مالیات سالانه مالیات بردرآمد مشاغل موضوع ماده (۱۰۱) قانون مذکور مبلغ دو میلیارد و هشتصد میلیون ریال (۲.8۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال می باشد .
4- حد نصاب ارسال فرم تبصره ماده ۱۰۰ ق.م.م :
طبق تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات های مستقیم، مشاغلی که میزان درآمد آن ها از عدد مشخصی کمتر باشد و در واقع مشاغل کوچک تلقی شوند، می توانند به جای ارسال اظهارنامه مالیاتی، فرمی که صرفا حاوی میزان فروش آن ها است را برای سازمان مالیاتی ارسال نمایند و مبلغ مالیات را به صورت توافقی محاسبه و پرداخت کنند.
همچنین در صورت ارسال فرم تبصره ماده ۱۰۰ دیگر پرونده مالیات بر درآمد شما مورد رسیدگی قرار نمی گیرد و اداره مالیات، مبلغ مالیات توافق شده با مودی را قطعی تلقی کرده و مالیات دیگری از شما مطالبه نخواهد کرد.
در متن تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات های مستقیم آمده است :
سازمان امور مالیاتی کشور می تواند برخی از مشاغل یا گروه هایی از آنان را که میزان فروش کالا و خدمات سالانه آنها حداکثر ده برابر معافیت موضوع ماده ۸۴ این قانون باشد از انجام بخشی از تکالیف از قبیل نگهداری اسناد و مدارک موضوع این قانون و ارائه اظهارنامه مالیاتی معاف کند و مالیات مؤدیان مذکور را به صورت مقطوع تعیین و وصول نماید. در مواردی که مؤدی کمتر از یک سال مالی به فعالیت اشتغال داشته باشد مالیات متعلق نسبت به مدت اشتغال محاسبه و وصول میشود.
حکم این تبصره مانع از رسیدگی به اظهارنامه های مالیاتی تسلیم شده در موعد مقرر نخواهد بود.
برای ارسال فرم تبصره ماده ۱۰۰ بایستی درآمدی کمتر از حد نصاب تعیین شده داشته باشند.
به عبارت دیگر این امکان فقط برای مشاغل کوچکی امکان پذیر است که درآمد آن ها از سقف مشخصی کمتر باشد.
اما این سقف درآمد چقدر است و چگونه تعیین می شود ؟
طبق تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات های مستقیم، صاحبان مشاغلی که درآمد آن ها از ده برابر معافیت ماده ۸۴ قانون مالیات های مستقیم کمتر باشد می توانند از این فرم استفاده کنند.
اما طبق قانون بودجه سال 1405 این حد نصاب برای عملکرد سال1404 به صد و پنجاه برابر معافیت ماده ۸۴ افزایش پیدا کرده است.
معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیات های مستقیم در سال 1405 مبلغ (4.800.000.000) ریال بوده است.
به عبارت دیگر صاحبان مشاغلی که در سال 1404 درآمد آن ها تا مبلغ
(720.000.000.000) ریال و کمتر از آن باشد می توانند از فرم تبصره ماده ۱۰۰ برای مالیات خود استفاده کنند.
البته شرط دیگری که برای این موضوع الزامیست مجوز ارسال این فرم توسط سازمان مالیاتی است، به این معنا که سازمان مالیاتی بر اساس اطلاعات پایگاه های اطلاعاتی خود به برخی از مودیان اجازه ارسال فرم تبصره ماده ۱۰۰ را داده و به برخی دیگر این اجازه را نداده است.
در صورتی که فروش و درآمد خالص تعیین و اعلام شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور، کمتر از مبلغ فروش و درآمد خالص واقعی مودی باشد، مودی مکلف است میزان فروش واقعی خود را در سامانه درج نماید و مالیات مقطوع نیز در صورتی که فروش و درآمد خالص ابرازی مودی تا میزان حد نصاب مقرر حسب مورد باشد، بر مبنای فروش ابرازی تعیین خواهد شد.
5 – سقف درآمد سالانه مشمول اشخاص موضوع بند «ل» ماده (١٣٩) قانون مالیات های مستقیم
اشخاص موضوع بند «ل» ماده (١٣٩) قانون مالیات های مستقیم شامل 5 گروه می باشد :
1 – فعالیتهای انتشاراتی
2 – فعالیتهای مطبوعاتی
3 – فعالیتهای قرآنی
4 – فعالیتهای فرهنگی
5 – فعالیتهای هنری
اشخاص موضوع بند «ل» ماده (١٣٩) قانون مالیات های مستقیم مشمول مالیات با نرخ صفر مالیاتی هستند :
بر اساس بند (الف) ماده (132) قانون مالیاتهای مستقیم، مالیات با نرخ صفر به شیوهای اطلاق میشود که در آن، مودیان موظفاند اظهارنامه مالیاتی، دفاتر قانونی، اسناد و مدارک حسابداری مرتبط با درآمدهای خود را طبق مقررات این قانون و در زمانهای تعیین شده به سازمان امور مالیاتی ارائه دهند. در این راستا، سازمان امور مالیاتی نیز موظف است براساس اظهارنامهها، مستندات و مدارک ارائه شده، درآمد مشمول مالیات مودیان را بررسی و تعیین کند. پس از مشخص شدن میزان درآمد مشمول مالیات، مالیات مربوطه با نرخ صفر محاسبه میشود یعنی مالیاتی پرداخت نمی کنند .
مهمترین بخش بند «ل» ماده (١٣٩) قانون مالیات های مستقیم ، عبارت «دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دستگاههای ذیربط» حسب مورد داشته باشند .
نکته بسیار مهمی برای اشخاص موضوع بند «ل» ماده (١٣٩) قانون مالیات های مستقیم باید به آن توجه کنند، محدودیت در سقف این معافیتهاست. در گذشته این معافیتها سقف نداشت، اما اکنون برای اشخاصِ مشمولِ بند «ل» ماده (۱۳۹)، حد مشخصی تعیین شده است. طبق قانون بودجه سال 1405، درآمد حاصل از این فعالیتها تنها تا سقف 9.600.000.000 ریال (معادل نهصد و شصت میلیون تومان) از پرداخت مالیات معاف است و هرگونه درآمدی که بیش از این مبلغ باشد، مشمول مالیات خواهد شد .
6 – سقف مبلغ ریالی مجموع معافيتها، نرخ صفر مالياتي، کاهش نرخ مالياتي و مشوق های مالیاتی
بخش اول:
در قانون بودجه سال 1405، قانونگذار تصمیم گرفته است که مجموع تمام حمایتهای مالیاتی را برای مودیان محدود کند. این محدودیت شامل موارد زیر است:
- معافیتهای مالیاتی
- محاسبه مالیات با نرخ صفر
- کاهش نرخهای مالیاتی
- مشوقهای مالیاتی
به عبارت دیگر، اشخاص نمیتوانند به صورت نامحدود از معافيتها، نرخ صفر مالياتي، کاهش نرخ مالياتي و مشوق های مالیاتی استفاده کنند و این معافیتها تنها تا سقف مشخصی از «درآمد مشمول مالیات (سود خالص)» قابل اعمال است.
بخش دوم: سقف مجاز معافیتها چقدر است؟
این سقف بر اساس نوع هویت مودیان (حقیقی یا حقوقی) تفکیک شده است:
برای اشخاص حقوقی : تا سقف (6.000.000.000.000) ریال از سود خالص قابل اعمال است.
برای اشخاص حقیقی : تا سقف (600.000.000.000) ریال از سود خالص قابل اعمال است.
(درآمدهای مازاد بر این ارقام، مشمول پرداخت مالیات با نرخهای مقرر قانونی خواهند بود).
بخش سوم: استثنائات
قانونگذار برای حمایت از برخی بخشهای کلان اقتصاد، تولید و فرهنگ، موارد زیر را از این سقفگذاری مستثنی کرده است (یعنی معافیت این موارد همچنان بدون سقف باقی میماند):
۱- معافیتهای زماندار: معافیتهایی که از قبل دارای سقف زمانی مشخص بودهاند:یکی از موارد معافیت های دارای سقف زمانی ،معافیت مناطق آزاد تجاری – صنعتی که بیست سال معافیت مالیاتی دارند .
۲- بخش کشاورزی: ماده (81) قانون مالیاتهای مستقیم
۳- مواد خاص قانون مالیاتهای مستقیم: شامل مواد (2)، (139)، (141)، (143)، (143 مکرر)، (145) و (280).
۴- معافیتهای موضوع قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید (در راستای سیاستهای اصل 44 مصوب 1388/09/25
5- قانون جهش تولید دانشبنیان 1402/02/11
7 – سوالی درباره احکام مالیاتی قانون بودجه 1405 دارید، از آکادمی مالیات علی سرحدی بپرسید!
پنل مشاوره آکادمی مالیات علی سرحدی ، به عنوان اولین پنل مشاوره مالی و مالیاتی در ایران آماده پاسخگویی به کلیه سوالات شما در حوزه حسابداری، مالیات ، بیمه ، قانون کار و مباحث مربوطه می باشد.
شما عزیزان می توانید سوالات خود را به صورت متنی، صوتی و تصویری مطرح نمایید و ظرف ۲۴ ساعت پاسخ آن را دریافت کنید. برای ورود اینجا کلیک کنید.
فایل PDF مقاله
1 دیدگاه در “احکام مالیاتی قانون بودجه ۱۴۰۵ – بخش اول”
-
عالی بود ..فقط معافیت ماده ۵۷و ۱۳۹ وقتی میرسیدم چون معافیت ۴۰۴ هم بود به چالش میافتادم
